Samenvatting

Om kritisch te kunnen vaststellen of een onderneming in de toekomst in de financiële problemen zal geraken, zult u aan de hand van metingen dit gevaar in kaart moeten brengen. Behulpzame instrumenten daarbij zijn de 'multivariate' formule van Edward I. Altman en het model van Springate. Beide modellen leiden tot een Z-score. De Z-score geeft een indicatie van hoe groot de kans is dat een onderneming op termijn failliet zal gaan. In dit artikel staat met name de 'multivariate' formule centraal, deze wordt stapsgewijs nader toegelicht. Het aan dit onderwerp gerelateerde artikel Creditmanagement is meer dan debiteurenadministratie kunt u eveneens raadplegen in deze kennisbank.

Toekomstige financiële problemen? Twee formules

Hoe kun je erachterkomen of een onderneming in de toekomst niet in financiële problemen zal raken?

Deze vraag is vooral van belang als men op het punt staat om (leveranciers) krediet te verschaffen of om te investeren in een onderneming. Winstcijfers over de afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld een graadmeter, maar geven nooit een compleet beeld van het interne reilen en zeilen van een onderneming.

De Amerikaan Edward I. Altman ontwikkelde in 1968 een 'multivariate' formule waarmee voorspeld kan worden of een onderneming met financiële tegenspoed te maken zal krijgen. In een multivariate formule worden meerdere variabelen en de mate van samenhang tussen de verschillende variabelen onderzocht.

De multivariate formule van Altman – die de zogenaamde 'Z-score' oplevert – zit als volgt in elkaar:

Hoe hoger de verschillende componenten, hoe hoger de Z-score en hoe kleiner de kans dat de betreffende onderneming op korte termijn failliet zal gaan.

Daarbij kan per gewogen component het volgende worden vermeld:

• is de brutowinstmarge van een onderneming en wordt berekend door de brutowinst (Earnings Before Intrest and Taxes) te delen door de totale activa van een onderneming;
• geeft aan hoe snel een onderneming op korte termijn gelden kan vrijmaken om onvoorziene financiële moeilijkheden tegemoet te treden;
• toont de mate van marktefficiëntie van een onderneming aan. Hoe minder activa een onderneming nodig heeft om een bepaalde omzet te generen, hoe beter;
• geeft de hefboomwerking aan;
• geeft de financiële buffer van een onderneming weer. Hoe groter de buffer, hoe meer financiële weerstand.

Als vuistregel wordt aangenomen dat een Z-score van 1,80 of minder wijst op een naderend faillissement, terwijl een score van 2,99 of meer op een gezonde onderneming duidt. Tussen deze waarden is sprake van een meer of min(der) 'grijs' gebied. Er wordt van uitgegaan dat de score een houdbaarheid heeft van maximaal 2 jaar.

In de loop van de jaren zijn verschillende modificaties aangebracht op het oorspronkelijke Altman-model dat primair bedoeld was voor beursgenoteerde ondernemingen.

Voor private (niet-beursgenoteerde) productiebedrijven gelden de volgende parameterwaarden binnen het model (ook wel aangeduid als A-Z¹-score):

en voor private (niet-beursgenoteerde) niet-productiebedrijven (ook wel aangeduid als B-Z¹-score):

Voor de private (niet-beursgenoteerde) productiebedrijven liggen de kritische A-Z¹-scoregrenzen op 1,23 en 2,90.

Voor de private (niet-beursgenoteerde) niet-productiebedrijven liggen de kritische B-Z¹-scoregrenzen op 1,10 en 2,60.

Tot slot ontwikkelde de Canadees Springate in 1978 een model dat veel lijkt op het model van Altman en ook tot een vergelijkbare Z-score leidt:

Springate houdt slechts één kritische grens aan van 0,862.

Conclusie

Met behulp van de formule van Edward I. Altman en het model van Springate kunt u uit de Z-score afleiden of u wel of niet een groot risico loopt bij het verschaffen van een krediet aan een onderneming. Altman maakt daarbij onderscheid naar het wel of niet beursgenoteerd zijn van een onderneming. Springate daarentegen hanteert slechts één kritische scoregrens voor beide, namelijk die van 0,862. De uitkomsten van de Z-score bieden u een handreiking.

Direct aan de slag met creditmanagement: werkbladen in excel!